Geld en emotie: wat de Belg denkt, voelt en (niet) zegt over geld

De Belg en zijn geld. We praten vlot over de stijgende levensduurte, maar zwijgen liever over ons eigen spaargeld. We houden onze uitgaven nauwlettend in de gaten, maar twijfelen soms aan onze keuzes. En terwijl oudere generaties vooral op hun ervaring vertrouwen, vragen jongeren steeds vaker advies aan AI. Hoe gaan Belgen écht met geld om? Profacts ging in opdracht van Santander Consumer Bank op onderzoek en stelde vast dat achter onze financiële gewoonten heel wat persoonlijke gevoelens, behoeften en overtuigingen schuilgaan.

Geld is meer dan cijfers op een rekening. Het bepaalt hoe gerust we ons voelen, hoe we naar de toekomst kijken en met wie we onze twijfels durven te delen. Uit het onderzoek blijven drie vaststellingen hangen:

1. Geld roept bij de meeste Belgen vooral een gevoel van bezorgdheid op.
2.  Als het over sparen gaat, slaat de emotionele balans om en voelen we net zekerheid.
3. Net wie er de meeste nood aan heeft, deelt zijn emoties over geld het minst.

Benieuwd welke cijfers deze vaststellingen onderbouwen? In dit artikel zetten we ze voor u op een rij.

Alles onder controle, toch?

De Belg laat zijn geldzaken niet zomaar op hun beloop. Bijna drie op de vier Belgen (73%) houden zich minstens wekelijks met hun financiën bezig, en ruim negen op de tien doen dat minstens maandelijks. Driekwart heeft een goed zicht op zijn financiële situatie en 69% vindt dat hij zijn uitgaven goed onder controle heeft. Ook aankopen gebeuren doorgaans weloverwogen: 77% denkt goed na voor hij iets koopt.

Toch betekent dat niet dat we altijd zeker zijn over onze financiële keuzes. Meer dan de helft van de Belgen (51%) maakt zich regelmatig zorgen over geld. Bijna evenveel landgenoten (46%) twijfelen soms of ze financieel de juiste beslissingen nemen. Hoewel we onze uitgaven bewust proberen te beheren, geeft 49% aan soms meer uit te geven dan gepland en hebben vier op de tien Belgen (41%) weleens spijt van een aankoop.

Meer dan de helft van de Belgen (51%) maakt zich regelmatig zorgen over geld.

Financieel bewustzijn neemt financiële zorgen dus niet noodzakelijk weg. Wie zijn inkomsten en uitgaven nauwgezet opvolgt, krijgt een goed zicht op zijn financiële situatie. Maar daarmee verdwijnt de onvoorspelbaarheid van het leven niet. Onverwachte uitgaven, veranderende omstandigheden of twijfels over de juiste keuzes kunnen ook bij wie zijn geldzaken goed beheert voor onzekerheid zorgen.

Financiële gemoedsrust begint bij zekerheid

Ongeveer de helft van de Belgen (51%) is tevreden over zijn financiële situatie, terwijl bijna een kwart ontevreden is. Daarbij zijn er duidelijke regionale verschillen: in Vlaanderen is 58% tevreden, tegenover 41% in Wallonië en 47% in Brussel. Ook mannen (55%), 25- tot 34-jarigen (58%) en 65-plussers (56%) zijn vaker tevreden. Vrouwen, jongere generaties en gezinnen met kinderen maken zich dan weer meer zorgen over hun financiën.

Drie factoren zijn cruciaal voor onze financiële gemoedsrust: een spaarbuffer, geen schulden en een stabiel inkomen. 

Het onderzoek wijst uit dat vooral drie factoren cruciaal zijn voor onze financiële gemoedsrust: een spaarbuffer (65%), geen schulden (60%) en een stabiel inkomen (57%). Omgekeerd keren ook diezelfde factoren terug als belangrijkste bronnen van financiële onrust. Schulden staan daarbij op de eerste plaats (59%), gevolgd door het ontbreken van een buffer (54%) en een onzeker inkomen (45%). Vooral oudere generaties hechten veel belang aan een financiële buffer en aan het vermijden van schulden.

Gemoedsrust hangt dus niet alleen samen met hoeveel geld er binnenkomt, maar ook met de basis waarop we kunnen terugvallen. Een stabiel inkomen biedt voorspelbaarheid, terwijl een spaarbuffer helpt om zonder veel problemen onverwachte uitgaven op te vangen.

Sparen betekent niet voor iedereen hetzelfde

Wanneer Belgen aan sparen denken, associeert 64% dat in de eerste plaats met zekerheid. Maar voor ongeveer een derde roept sparen ook gevoelens van vrijheid, onafhankelijkheid, controle en rust op. Wat we met ons spaargeld willen doen, is minstens zo persoonlijk als de manier waarop we sparen. Voor de ene is spaargeld vooral een vangnet voor onverwachte uitgaven. Voor de andere is het een manier om bepaalde plannen te realiseren.

Wanneer Belgen aan sparen denken, associeert 64% dat in de eerste plaats met zekerheid. 48% geeft aan dat onzekerheid over de toekomst hen ertoe aanzet om maandelijks te sparen.

Ook emoties spelen een rol in ons spaargedrag, al is die invloed niet altijd even groot. Zo geeft 48% van de Belgen aan dat onzekerheid over de toekomst hen ertoe aanzet om maandelijks te sparen. Positieve of negatieve emoties, zoals zichzelf willen belonen of troost zoeken na een moeilijke dag, lijken doorgaans minder bepalend voor ons uitgavenpatroon. Bij jongere generaties is die emotionele invloed wel groter.

Is geld het laatste taboe?

Over de stijgende levensduurte, inflatie of economie praten we zonder veel schroom. Maar zodra het over onze eigen financiën gaat, worden we een stuk terughoudender. Bijna zeven op de tien Belgen (69%) vinden dan ook dat geld in ons land nog steeds een taboeonderwerp is.

Vooral ons inkomen, spaargeld, beleggingen en eventuele schulden houden we liever voor onszelf. Ongeveer een kwart van de Belgen bespreekt persoonlijke financiële onderwerpen met niemand. Bij oudere generaties loopt dat aandeel voor bepaalde onderwerpen zelfs op tot ongeveer de helft. Als we wel over onze financiën praten, gaat het vooral over maandelijkse uitgaven en spaargedrag.

Vooral ons inkomen, spaargeld, beleggingen en eventuele schulden houden we liever voor onszelf. Ongeveer een kwart bespreekt persoonlijke financiële onderwerpen met niemand.

Niet alleen het onderwerp, maar ook onze gesprekspartner bepaalt hoe open we zijn. Zo bespreekt 72% van de Belgen persoonlijke geldzaken met zijn partner, 53% met zijn kinderen, 43% met familie en 36% met vrienden. Voor ruim drie op de vier Belgen (77%) hangt de bereidheid om persoonlijke financiële informatie te delen af van de persoon met wie ze praten.
En zelfs wanneer we over geld praten, geven we niet altijd alles prijs. Ongeveer de helft van de Belgen zegt eerlijk te antwoorden op vragen over hun inkomen (51%) of financiële kennis (50%). Bij vragen over beleggingen (40%) of spaargeld (39%) ligt dat een stuk lager.

Dat neemt niet weg dat we soms wel nieuwsgierig zijn naar de financiële keuzes van anderen. 42% van de Belgen is benieuwd hoe anderen met hun geld omgaan. Bij gezinnen met kinderen loopt dat op tot 52%. We willen dus graag weten hoe anderen hun financiën aanpakken, maar houden onze eigen kaarten liever tegen de borst. Toch lijkt het taboe niet voor iedereen even groot. Vooral jongere generaties praten opener over hun financiën. Zo bespreken ruim vier op de tien Gen Z'ers hun inkomen met anderen. Schulden blijven voor hen wel een gevoeliger onderwerp.

De geldgeneratiekloof

Dat verschil tussen generaties komt vaker terug in het onderzoek. Oudere Belgen blijken zo doorgaans zekerder van hun financiële keuzes. Ze hebben vaker het gevoel hun uitgaven onder controle te hebben, hechten meer belang aan een financiële buffer en bespreken persoonlijke geldzaken minder gemakkelijk met anderen.

Waar oudere generaties meer vertrouwen op opgebouwde ervaring, zoeken jongeren vaker informatie en bevestiging om hun keuzes te ondersteunen.

Bij jongere generaties zien we een ander patroon. Ze maken zich vaker zorgen, twijfelen meer aan hun financiële beslissingen en laten hun uitgaven sneller beïnvloeden door emoties. Zo maakt 64% van Gen Z zich regelmatig zorgen over geld, tegenover 51% van alle Belgen. Jongeren zoeken ook vaker vergelijkingspunten en hebben meer behoefte aan financieel advies. Dat betekent niet noodzakelijk dat jongeren minder verstandig met geld omgaan.

Het onderzoek toont vooral een andere verhouding tot geld. Waar oudere generaties meer vertrouwen op opgebouwde ervaring, zoeken jongeren vaker informatie en bevestiging om hun keuzes te ondersteunen. Maar ondanks het feit dat er vandaag veel meer financiële informatie beschikbaar is, blijft de onzekerheid bij deze groep groot. 
 

AI als financieel klankbord?

Het onderzoek toont verder dat jongeren duidelijk meer openstaan voor AI als advieslijn. Zo geeft 52% van Gen Z aan wekelijks persoonlijke financiële informatie te delen met tools zoals ChatGPT, Gemini of Claude. Bij Gen Y bedraagt dat aandeel 23%, tegenover maximaal 7% bij de oudere generaties.

Jongeren vragen duidelijk vaker advies aan AI dan oudere generaties. 52% van Gen Z deelt wekelijks persoonlijke financiële informatie met tools als ChatGPT, Gemini of Claude.

Toch is het delen van persoonlijke financiële gegevens met AI bij de Belgische bevolking als geheel nog geen vanzelfsprekendheid. Privacy (53%), gebrek aan vertrouwen in AI (51%) en de bescherming van persoonlijke gegevens (50%) vormen de belangrijkste drempels. De vrees om slecht advies te krijgen (23%) of een onpersoonlijke aanpak (25%) speelt een beduidend kleinere rol.

Geld en mentale ruimte

Voor ongeveer een derde van de Belgen nemen geldzaken veel mentale ruimte in. Bij Gen Z loopt dat aandeel op tot 41%. Toch vindt slechts 12% het beheren van de eigen financiën een last en geeft maar 8% aan dat het veel energie kost of stress veroorzaakt. Hoewel geldzaken aandacht en denkwerk vragen, ervaart de meerderheid van de Belgen het beheer van hun financiën niet als een uitgesproken belasting. Een derde vindt het zelfs net geruststellend om alles goed op te volgen.

43% houdt bij de keuze voor een financiële oplossing, zoals sparen of beleggen, rekening met de tijd en mentale inspanning die ze vraagt.

Dat betekent niet dat gemak onbelangrijk is. Integendeel: 43% houdt bij de keuze voor een financiële oplossing, zoals sparen of beleggen, rekening met de tijd en mentale inspanning die ze vraagt. Vooral bij jongere generaties speelt dat een rol. Zij zoeken vaker een toegankelijke oplossing, zonder onnodige complexiteit.

Conclusie: één land, verschillende relaties met geld

De algemene conclusie uit het onderzoek van Profacts is dat de Belg doorgaans bewust met zijn financiën omgaat. Maar achter dat algemene beeld schuilen grote verschillen. Tussen generaties, genders en gewesten.

De Belg gaat doorgaans bewust met zijn financiën om. Maar achter dat algemene beeld schuilen grote verschillen tussen generaties, genders en gewesten.

Het onderzoek toont bovendien dat financieel bewustzijn niet automatisch voor gemoedsrust zorgt. We kunnen onze uitgaven nauwgezet opvolgen en toch twijfelen of we voldoende sparen. Een goed zicht hebben op onze financiële situatie en ons tegelijk zorgen maken over de toekomst.

Misschien is dat wel de belangrijkste vaststelling: hoe we met geld omgaan, laat zich niet vatten in één beeld. Onze financiële gewoonten worden niet alleen bepaald door wat we verdienen of bezitten, maar ook door onze levensfase, persoonlijke omstandigheden en wat we belangrijk vinden.

Over het onderzoek: Profacts voerde dit onderzoek in juli 2026 uit in opdracht van Santander Consumer Bank. De resultaten zijn gebaseerd op de antwoorden van 1.036 respondenten van 18 jaar en ouder, afkomstig uit het Vlaamse Gewest (58,05%), het Waalse Gewest (31,33%) en het Brussels Hoofdstedelijk Gewest (10,62%).